Bánh Ít...Hồn Quê

Bánh Ít...Hồn Quê

Gửi bàigửi bởi tranchau

Hình ảnh


Mấy mươi năm làm kẻ thị thành, tôi đã biết nhận quà từ người khác và tặng quà cho người khác, những chai rượu ngoại, những hộp bánh ngoại gói trong giấy kính thắt nơ lịch sự, sang trọng và đầy trân trọng. Nhưng chính những cái bánh ít bỏ trong cái giỏ đệm bàng của chị Thủy thật sự làm cho tôi nao dạ nao lòng.

BÁNH ÍT, HỒN QUÊ

Chị Thủy ở Mỹ Tho gởi con lên nhà tôi đi học. Mỗi lần thăm con, chị mang lên một giỏ quà, lần nào cũng có trái cây và vài ba chục bánh ít. Trái cây tôi không quan tâm nhưng bánh ít thì lần nào cũng vậy, tôi chọn ngay một cái nhưn đậu, một cái nhưn dừa, lột ra ăn ngấu nghiến như trẻ con mặc cho bột dính miệng, dính tay. Bánh ngon là một chuyện, nhưng khó tả nổi cái cảm giác nao nao, nhớ thương về cánh đồng thời tuổi nhỏ.

Hồi ấy, mỗi mùa ruộng mẹ tôi thường dành một công (1000 m2 ) đất cấy nếp để làm bánh cho ngày tết, ngày rằm, ngày giỗ ông bà. Cuối năm, khi gió bấc thổi về, đồng lúa ngả màu vàng rờn rợn sóng, mỗi sáng tôi lội ra thăm đám nếp canh chờ bông nếp đỏ đuôi, giống như thứ trái cây vừa mới hườm hườm chín. Mẹ xách vòng gặt ra đồng gặt nếp non, chị tôi lột dừa khô, tôi bơi xuồng đi mượn cái cối bồng, lòng nôn nao, mường tượng đến mẻ cốm dẹp. Hạt nếp đỏ đuôi đổ vô chảo, rang đều cho vừa chín tới rồi đổ ra cái cối bồng - cối làm bằng một khúc cây to, khoét một lổ tròn, sâu chính giữa – dùng chày vồ quết mạnh tới khi vỏ nếp bể ra giòn nát, ruột nếp nén lại dẹp lép mỏng tanh. Cốm dẹp trộn với đường mía, dừa nạo là món ăn độc đáo, thơm lừng mùi nếp mới, ngòn ngọt vị mía đường cộng với cái béo béo của dừa khô.

Cánh đồng quê tôi, cánh đồng Chó Ngáp, mẹ tôi hay gọi là cái xứ đồng khô cỏ cháy. Mùa hạn, nhìn mút tầm mắt chỉ thấy rạ khô, cỏ khô và nắng, xa lắc xa lơ mới có một khu vườn. Gần Tết, chúng tôi băng đồng, chạy về khu vườn ấy, mót từng tàu lá chuối. Chúng tôi giành nhau chí chóe: “Bụi chuối nầy tao thấy trước, của tao !” Ở nhà, mẹ tôi đang còng lưng xay nếp (đã ngâm nước trước một đêm), tay trái cầm cây muỗng, múc từng muỗng nếp đổ vào cối đá, tay phải cầm cán cối quay đều. Bột nếp được hứng trong cái bao vải ú trắng, cái bao ấy được gọi chết tên là cái bao bồng bột. Sau khi xay xong, bao bồng bột được giằn giữa hai thớt cối, để qua đêm cho nước rỏ khô mới đem bột ra nhồi làm bánh. Bánh ít thường được làm hai loại, bánh nhưn đậu và bánh nhưn dừa. Bánh nhưn đậu thì bột pha đường, màu nâu, đối kháng âm dương cả về màu sắc lẩn hương vị: nhưn lạt, bột ngọt. Tương tự bánh nhưn dừa thì bột lạt, màu trắng, nhưn ngọt màu vàng sẩm. Tôi vẫn không quên hình ảnh mẹ tôi ngồi bắt bánh: bóc bột, bóp cho nó dẹp lại, bỏ nhưn vô, vo tròn, cho vào chiếc lá chuối xếp thành hình chóp nón, túm lại. Khi lửa nồi bánh cháy bừng lên, anh em tôi kéo nhau đến ngồi bó gối, há hốc quanh bếp lửa, hồi hộp đợi chờ. Khi mẹ tôi giở nắp nồi ra cho hơi khói bốc lên rồi đậy lại, gọi là lấy hơi, mùi thơm bốc lên ngào ngạt, chúng tôi nhìn những chiếc bánh ngả màu nâu mà bụng dạ cồn cào, thèm khát. Khi mẹ tôi giở nắp nồi lần thứ hai chúng tôi nhốn nháo mừng reo bánh chín. Đứa đòi bánh nhưn đậu, đứa đòi bánh nhưn dừa. Bốc ra, vừa thổi vừa ăn, bột dính đầy tay đầy miệng, vậy mà sung sướng, mà đã cơn thèm.

Phần bột còn dư, mẹ tôi nhồi với đường rồi ém vô dĩa, hấp chín, phơi trên mái nhà cho khô cứng, gọi là bánh tổ. Sau Tết khoảng mười ngày, nửa tháng, mẹ tôi cắt bánh tổ từng lát mỏng, chiên mỡ, lớp bột khô phồng lên, ăn vừa ngọt vừa thơm. Mẹ tôi cười chua xót: “Tội nghiệp con nhà nghèo, giữa đồng khô cỏ cháy, ăn cái gì cũng thấy ngon !”

Giữa đồng khô cỏ cháy, nghèo khó, chiến tranh, ngày giỗ của mỗi nhà là ngày hội tụ của dòng họ, của xóm làng. Trước đám giỗ ba bốn ngày, mẹ tôi phải thức khuya dậy sớm, ngâm nếp, ngâm đậu, xay bột, nạo dừa làm bánh ít. Khách đến, mỗi người mang theo một chai rượu nho hoặc rượu Anit, đặt lên bàn thờ cúng người đã khuất. Khi về, chủ nhà hồi lại một bọc bánh ít làm quà gọi là kiếng. Bởi vậy, mỗi đám giỗ, mẹ tôi phải gói hai ba thúng táo bánh. Ngược lại, mỗi lần mẹ tôi đi đám giỗ, tôi ở nhà nơm nớp chờ. Khi thấy bóng dáng bà lom khom từ xa, tôi băng đồng chạy, bất chấp đất nẻ hay lỗ chân trâu để đón lấy gói quà tòng teng trên tay mẹ. Đám giỗ ở những gia đình khá giả hoặc trúng mùa, ngoài bánh ít, có khi còn thêm mấy cái bánh bò, bánh da lợn, bánh kẹp cuốn, bánh bông lan. Nhưng bánh ít vẫn là món quà không bao giờ thiếu. Hồi ấy chúng tôi có một nhóm bạn cùng đi thả rập cua. Hừng đông, mỗi thằng một chiếc xuồng bơi đi, thả rập xong là gom lại, kể chuyện tiếu lâm hoặc chơi tu lơ khơ. Hễ nhà thằng nào có đám giỗ là biết chắc ngày hôm sau, dưới khoang xuồng thằng đó cũng có một bọc vài ba chục cái bánh ít để chia nhau. Chỉ có vậy thôi mà lấy làm oai, mà hãnh diện, mà được coi trọng suốt cả ngày.

Một hôm về Mỹ Tho, chị Thủy đưa tôi đến thăm lò bánh ít của bà Bảy Kim ở xóm đình Mỹ Phong. Gọi là lò bánh, nhưng vẫn không khí đầm ấm như cảnh gói bánh cho ngày giỗ của một gia đình khá giả ngày xưa. Năm ba người gói, hai người hấp, ba người xếp bánh. Bà Bảy năm nay đã 74 tuổi, vẫn ngồi xếp bánh vô bao, không có vẻ gì là một bà chủ. Bà nói hồi xưa, bà khéo tay, chuyên đi gói bánh cho bà con trong xóm. Về sau, nhiều gia đình gởi tiền cho bà làm như một dịch vụ, cái dịch vụ ấy phát triển dần, bà làm bánh theo đơn đặt hàng, có ngày phải làm hàng ngàn cái bánh ít. Bánh cho đám giỗ, bánh cho cúng rằm, bánh làm quà cho người thân, bánh cho thương lái mang lên Sài Gòn bỏ mối, bánh cho mấy chị hàng rong khắp các phố phường. Thì ra bánh ít vẫn còn tồn tại giữa nghìn trùng những nhãn hàng bánh Tây, bánh ta nổi tiếng. Phải chăng vì nó chứa đựng cái hồn quê trong ký ức con người.

Mấy mươi năm làm kẻ thị thành, tôi đã biết nhận quà từ người khác và tặng quà cho người khác, những chai rượu ngoại, những hộp bánh ngoại gói trong giấy kính thắt nơ lịch sự, sang trọng và đầy trân trọng. Nhưng chính những cái bánh ít bỏ trong cái giỏ đệm bàng của chị Thủy thật sự làm cho tôi nao dạ nao lòng.

Sưu tầm
Hình đại diện của thành viên
tranchau
Administrateur du site
 
Bài viết: 7562
Ngày tham gia: 10 Tháng 5 2010

Quay về Hương Vị Quê Nhà

Đang trực tuyến

Đang xem chuyên mục này: Không có thành viên nào trực tuyến.1 khách.


cron
free counters F9: Đổi kiểu gõ | F12: Tắt mở bộ gõ
Tắt  Tự động  Telex  VNI  VIQR